2010-01-25

Nadrzędnym celem wdrażania rachunkowości zabezpieczeń jest zwiększenie transparentności sprawozdań finansowych oraz bliższe rzeczywistości ekonomicznej odwzorowanie wpływu zawartych transakcji zabezpieczających na sytuację przedsiębiorstwa. Wdrożenie wymaganych wtedy regulacji, takich jak polityka zarządzania ryzykiem finansowym, zapewnia zmniejszenie możliwości niekorzystnej i ryzykownej spekulacji finansowej.
 
Aby przygotować przedsiębiorstwo do korzystania z rachunkowości zabezpieczeń, należy przeprowadzić następujące działania:
–    przygotować regulacje dla procesu zarządzania ryzykiem,
–    stworzyć procedury wyznaczania ekspozycji na ryzyko oraz pomiaru ryzyka,
–    wdrożyć metody służące do szacowania i modelowania ryzyka,
–    uzyskać dostęp do danych rynkowych w celu bieżącej wyceny instrumentów pochodnych.

Wiele z powyższych działań można zrealizować korzystając z przedstawianego wyżej oprogramowania, co znacznie ułatwia wdrożenie i późniejsze działania w ramach prowadzenia rachunkowości zabezpieczeń, a także nadaje nową jakość prowadzeniu procesu zarządzania ryzykiem.

Wdrożenie polityki zarządzania ryzykiem finansowym wpłynie na poprawę obiegu informacji pomiędzy poszczególnymi działami firmy, pozwoli na szybszą reakcję w sytuacji zagrożeń ze względu na sytuację rynkową, a także usprawni proces podejmowania decyzji o wyborze strategii i nominale zabezpieczeń. Wdrożenie rachunkowości zabezpieczeń wpłynie pozytywnie na osoby pracujące w firmie jak również na otoczenie zewnętrzne. Przedsiębiorstwo posiadające rachunkowość zabezpieczeń, a wraz z nią wszystkie wymagane regulacje jest bezpieczniejsze z punktu widzenia inwestorów, co ma wpływ na poprawę pozycji na rynku i obniżenie kosztu kapitału.

Odpowiednie raporty o stanie portfela zabezpieczeń, zawierające wycenę i stopień zabezpieczenia firmy przed ryzykiem finansowym, pozwolą Właścicielom oraz Zarządom na kontrolowanie wpływu zmienności rynkowej na wynik finansowy.

Należy przy tym pamiętać, że odpowiednia polityka zabezpieczeń powinna wspomóc przepływ informacji pomiędzy działami aby dobrze zidentyfikować działy firmy, w których generowane jest ryzyko. Wiele firm ogranicza zarządzanie ryzykiem walutowym do zabezpieczania różnic kursowych z wystawionych faktur. Nie jest to poprawne postępowanie, ponieważ ryzyko nie jest generowane przez dział finansowy lecz przez dział sprzedaży czy handlu.
 
Przyjrzyjmy się kolejnemu przykładowi, w którym handlowiec kalkuluje ofertę dla odbiorcy. W chwili kalkulacji kurs EURPLN na rynku wynosi 4,40, natomiast do kalkulacji handlowiec przyjął kurs 10 groszy niższy tj. 4,30.
 
Minęły dwa miesiące, produkt jest gotowy do wysyłki ale kurs EURPLN wynosi zaledwie 4,20. Podczas wysyłki towaru FV wystawiana jest po kursie bieżącym: 4,20. Od tej chwili wszelkie działania zarządzających ryzykiem walutowym mogą jedynie wyeliminować różnice kursowych między kursem z FV a kursem wymiany przyszłych wpływów w EUR. Niestety jest to działanie spóźnione, ponieważ opłacalność transakcji była kalkulowana dla kursu 4,30 EURPLN, natomiast zarządzający starają się zabezpieczyć kurs 4,20, który jest o 10 groszy niższy niż zakładany przez handlowca. Tymczasem, gdyby w firmie istniały odpowiednie regulacje i procedury, zabezpieczanie przed ryzykiem spadku kursu mogłoby rozpocząć się w momencie składania oferty, a odpowiednie transakcje można by zawrzeć krótko po złożeniu przez klienta zamówienia. Brak odpowiednich procedur i polityki zabezpieczeń doprowadza do spadku rentowności eksportu pomimo braku ujemnych różnic kursowych. Warto jest więc podjąć działania mające na celu usystematyzowanie działań i przepływu informacji w odpowiednim czasie, aby zabezpieczanie ryzyka w firmie była efektywne dla całej działalności, a nie służyło tylko zabezpieczaniu różnic kursowych.      

Ponadto, rachunkowość zabezpieczeń pozwala na zabezpieczeń bliższe rzeczywistości ekonomicznej odwzorowanie zmian wartości portfela zabezpieczeń w sprawozdaniach finansowych Spółki. Wszelkie rozliczenia posiadanych w portfelu instrumentów pochodnych, które pełnią rolę transakcji zabezpieczających, są wykazywane w rachunku zysków i strat dopiero w momencie ostatecznego rozliczania transakcji zabezpieczanej. Taka możliwość dostępna jest jedynie po spełnieniu przez transakcje zabezpieczające kilku warunków, co również stanowi część funkcjonalności przedstawianego wcześniej oprogramowania Na koniec roku obrachunkowego zmiana wartości efektywnej części portfela zabezpieczeń nie wpływa na rachunek zysków i strat, lecz odnotowywana jest na koncie zmian w kapitałach własnych. Wynik finansowy nie jest obciążony kwotami z wyceny nierozliczonych instrumentów zabezpieczających, jeśli proces zarządzania ryzykiem prowadzony jest prawidłowo. Wtedy rachunek zysków i strat nabiera dodatkowej przejrzystości i prezentuje przede wszystkim wynik na działalności operacyjnej przedsiębiorstwa.

Pomocy stanie się kolejny przykład. Na koniec roku firma zarobiła 5 000 000 PLN, jednakże portfel zabezpieczeń dla przyszłorocznych kontraktów handlowych wyceniany jest ze stratą  – 6 000 000 PLN. Ostatecznie  w sprawozdaniu finansowym firma wykazuje stratę w wysokości 1000 000 PLN. Widać więc, że dochodzi do przekłamania w danych, ponieważ firma pomimo zysku operacyjnego wykazuje ujemny zysk netto, mimo że negatywna wycena transakcji zabezpieczających jedynie niweluje dodatnią zmianę wartości kontraktów handlowych., wynikająca ze zmiany kursu. W przypadku gdyby zmiana kursu powodowałaby spadek rentowności kontraktów handlowych, wycena portfela instrumentów zabezpieczających byłaby dodatnia. W taki sposób przekłamania w odzwierciedleniu rzeczywistej sytuacji firmy w księgach znacznie osłabiają jej wizerunek w oczach inwestorów czy systemu bankowego. Może również dojść do sytuacji, w której firma na działalności operacyjnej ponosi stratę, ale większe zyski otrzymuje z wyceny portfela zabezpieczeń. Dochodzi wtedy do sytuacji, w której firma pomimo braku rentowności operacyjnej wykazuje dodatni zysk netto. Taka sytuacja jest bardziej niebezpieczna dla inwestorów i kontrahentów, co może wpłynąć na późniejsze rozczarowanie kondycją finansową spółki.
 
Aby uniknąć takich niespodzianek, w firmach wdraża się rachunkowość zabezpieczeń, co umożliwia zdjęcie z rachunku zysków i strat wyceny portfela nierozliczonych zabezpieczeń i rozliczania wyceny poprzez pozycje bilansowe – zmiany w kapitałach własnych. Ewentualna strata czy też zyski z transakcji zabezpieczających są wprowadzane w wynik finansowy dopiero w momencie rozliczenia transakcji zabezpieczanej, które następuje w momencie zbliżonym do daty wpływów lub wydatków w walucie obcej.            

Tak wiele zalet sprawia, że rachunkowością zabezpieczeń interesuje się bardzo wiele firm, które nie chcą w przyszłości powielać ostatnich błędów, a właściciele oraz inwestorzy domagają się publikowania przejrzystych raportów dotyczących działalności firmy oraz zapewnienia o  tym, że w firmie nie dojdzie do niebezpiecznej spekulacji na rynkach finansowych.  
Aby wdrożyć rachunkowość zabezpieczeń w firmie niezbędne jest przeprowadzenie szeregu działań. Pierwszym krokiem jest ustanowienie polityki zabezpieczeń. Następnym – sporządzenie  procedur. Trzecim – wyznaczenie jednostek kontrolnych. Czwartym – znalezienie narzędzi informatycznych umożliwiających  wyznaczanie ponoszonego ryzyka w oparciu o bieżące dane rynkowe, wyceny portfela zabezpieczeń oraz ocenę wrażliwości  portfela zabezpieczeń i transakcji na ryzyko walutowe. Przedstawiany powyżej program komputerowy  został skonstruowany w taki sposób, aby posiadał wszystkie wymienione wyżej cechy i stał się narzędziem pomocnym  dla każdej firmy narażonej na ryzyko walutowe.

Powrót do listy