2010-01-25

Przyjrzymy się teraz co stanie się z ryzykiem przedsiębiorcy, oczekującego wpływu w wysokości 100 000 euro za 7 miesięcy, jeśli zdecyduje się on na jedno z trzech rodzajów zabezpieczeń:
a) Kontrakt terminowy (przy kursie dnia 4,05 EURPLN jego kurs wykonania to 4,09 EURPLN),
b) Kupno opcji sprzedaży o kursie wykonania niższym od kursu wymiany EURPLN (np. 4,00 EURPLN za którą zapłacił 8,5 grosza za każde euro jej nominału, czyli 8 500 PLN za opcję na sprzedaż 100 000 EUR),
c) Kupno opcji sprzedaży i sprzedaż opcji kupna o takich kursach wykonania, aby koszt kupna opcji został w całości sfinansowany przychodem ze sprzedaży opcji, np. 4,00 (opcja sprzedaży) i 4,20 (opcja kupna); jeśli kursy wykonania tych opcji zostaną wyrównane, rezultatem będzie kontrakt terminowy.

Rysunek nr 1 Kurs efektywnej wymiany dla eksportera zabezpieczonego kontraktem forward

Źródło: opracowanie własne

Rysunek nr 2 Kurs efektywnej wymiany dla eksportera zabezpieczonego opcją sprzedaży

Źródło: opracowanie własne

Rysunek nr 3 Kurs efektywnej wymiany dla eksportera zabezpieczonego korytarzem opcyjnym zerokosztowym

Źródło: opracowanie własne

Kontrakt terminowy w zupełności eliminuje zmienność wartości pozycji walutowej, pod warunkiem że opiewa na identyczną kwotę i zostanie rozliczony w tej samej dacie, w której nastąpi sprzedaż waluty obcej. Dla przykładu przyjrzymy się sytuacji, w której rozliczenie kontraktu terminowego nastąpi o tydzień wcześniej, np. z powodu opóźnienia płatności przez kontrahenta. Na rysunkach można porównać jak ryzykowna jest pozycja niezabezpieczona oraz portfel składający się z pozycji walutowej oraz kontraktu terminowego, rozliczanego na tydzień przed sprzedażą waluty. Na osiach poziomych należy znaleźć wartości możliwej straty. Na osiach pionowych można odczytać z jakim prawdopodobieństwem dana wielkość straty może wystąpić. Zabezpieczenie pozycji walutowej kontraktem terminowym – nawet takim, który nie jest rozliczany w identycznej dacie – najbardziej redukuje stopień możliwych strat finansowych. Aby dostrzec jak bardzo, wystarczy spojrzeć na rozpiętość wielkości strat na osi poziomej na obydwu rysunkach.

Rysunek 4. Rozkład wyniku na rozliczeniu pozycji walutowej oraz kontraktu terminowego

Źródło: opracowanie własne

Rysunek 5. Rozkład wyniku na rozliczeniu pozycji walutowej oraz „korytarza” opcyjnego

Źródło: opracowanie własne

Rysunek 6. Rozkład wyniku na rozliczeniu pozycji walutowej oraz kupionej opcji

Źródło: opracowanie własne

Znacznie bardziej interesujące staje się porównanie efektów trzech zabezpieczeń. Kontrakt terminowy najskuteczniej redukuje ewentualne straty: w naszym przykładzie z 63 000 złotych do 8 500 złotych. Zawarcie kontraktu terminowego nie wymaga płatności, więc jednocześnie redukuje prawdopodobieństwo uzyskania pozytywnego wyniku na rozliczeniu transakcji pochodnej oraz sprzedaży waluty do minimum. Jeśli przedsiębiorca chce mieć możliwość poprawy wyniku na rozliczeniu, musi zdecydować się na kupno opcji lub na zawarcie korytarza opcyjnego zerokosztowego (kupno i sprzedaż opcji o tak dobranych kursach wykonania, aby nie było konieczne zapłacenie premii).

Jeżeli kupiona opcja put uprawnia do sprzedaży 100 000 euro po kursie nie niższym niż kurs 4,00 EURPLN, i jeśli kurs za 7 miesięcy byłby niższy niż kurs wykonania opcji put, to eksporter sprzeda walutę po kursie 4,00 EURPLN, zaś po wliczeniu weń cen opcji efektywny kurs sprzedaży wyniesie 3,9150 EURPLN, ponieważ koszt zakupu opcji wyniósł 8 500 PLN. Tak więc, koszt zakupu pojedynczej opcji put jest uwzględniany w analizie jako ewentualna strata. Kupno opcji redukuje potencjalne straty do 22 000 PLN (z których 8 500 PLN stanowi premia płatna za opcję), zaś zawarcie transakcji typu korytarz – do 13 000 PLN, ponieważ w przypadku korytarza zerokosztowego, koszt strategii wynosi zero.

Na rysunkach 4-6 można porównać możliwości uzyskania rozliczeń korzystniejszych niż w przypadku zawarcia transakcji terminowej. W przypadku korytarza poprawa nastąpi w przypadku osłabiania się złotego do poziomu 4,20, czyli kursu wykonania sprzedawanej opcji call. Jeśli przedsiębiorca zdecyduje się na kupno opcji, zyskuje w dwójnasób: posiada zabezpieczenie w razie aprecjacji złotego poniżej poziomu 4,00 EURPLN i pozostawia sobie możliwość poprawy wyniku na sprzedaży waluty, gdy kurs EURPLN będzie wzrastał.

Podsumowanie

Decyzja o tym jaki typ zabezpieczenia wdrożyć powinna być uzależniona od tego, jaki poziom marży przedsiębiorca chce uzyskać. Czy sprzedaż waluty poniżej kursu terminowego jest dla niego akceptowalna? Jeśli tak i jeśli koszt kupna opcji jest znacznie niższy, niż redukowana przez nią możliwość straty, zawarcie takiej transakcji może okazać się lepszym wyjściem niż zabezpieczenie kontraktem terminowym. Korytarz, to rozwiązanie pośrednie, spełnia swoje zadanie, gdy kurs zmienia się w przyszłości w niewielkim stopniu. W sytuacji, w której niższy kurs sprzedaży waluty nie jest już akceptowalny, a przedsiębiorca nie chce narażać się nawet na stratę premii zapłaconej za opcję put, wtedy to kontrakt terminowy jest najlepszym sposobem na zabezpieczenie transakcji eksportowej.

Podstawowe kryterium zawierania transakcji zabezpieczających brzmi następująco: ewentualna strata na rozliczeniu przepływów walutowych oraz powiązanych z nimi instrumentów pochodnych nie może wzrastać po zawarciu nowych transakcji.

Nawet dla prostej sytuacji dokonywanie szczegółowej analizy ryzyka samodzielnie wymaga znacznych zasobów: wysoce wykwalifikowanych pracowników oraz dostępu do zaawansowanych narzędzi analitycznych. Zadanie to staje się jeszcze bardziej skomplikowane gdy spodziewanych przepływów walutowych jest kilkanaście lub kilkadziesiąt.

Zademonstrowane w artykule oprogramowanie, pozwala na szybką i dokładną ocenę tego, jak bardzo przedsiębiorstwo narażone jest na ryzyko. Narzędzie to doskonale wspomaga nie tylko proces podejmowania decyzji dotyczących zabezpieczeń, ale i procesy związane z rachunkowością zabezpieczeń.

Powrót do listy